پنل گروه هنر و خلاقیت

منوی پنل هنر

پنل گروه هنر و خلاقیت

نکاتی پیرامون آموزش هنر در مقطع ابتدایی

  كم نيستند افرادي كه نگاهشان به مقوله هنر  و كاركردهاي آن يك نگاه بسته ، فردي است و كسي را هنرمند مي دانند كه صرفا چيزي را مي نگارد و  در عالم پندار و تخيلات خود غوطه ور است و با همين رويكرد هنگامي كه موضوع آموزش هنري  عنوان مي گردد نتيجه آن صرفا چشم اندازي از يك شخص نقاش يا هنرپيشه يا خطاط و ... بيش نيست . ولي حقيقت آنست كه هنر بيش از آنكه جنبه خصوصي و فردي داشته باشد داراي ابعاد و جنبه هاي عمومي است . همه انسانها حتي آنهايي كه به ظاهر بويي از هنر نبرده اند داراي طبعي لطيف و تخيلاتي ظريف هستند كه همين بن مايه كار هنري است .

    آموزش هنر داراي كاركردهاي بسيار مهم است كه مي تواند شخصيت فرد را براي اجتماعي زيستن و دردمند بودن و دقيق و حساس بودن پرورش دهد . از همين رو آموزش هنر به كودكان و آشنانمودن آنان به انواع هنرهاي رايج كه برپايه طبيعت دروني پاك آنها و طبيعت بيروني متنوع اطراف ايشان بنا شده است داراي اهميت و ضرورت تام است .

    در اين نوشتار كوتاه سعي برآن است تا مباحثي اساسي و كاربردي براي معلمان و مربيان بزرگواري كه در امر خطير و سرنوشت ساز تعليم و تربيت كودكان تلاش مي نمايند  در زمينه هنر و تربيت  هنري ارائه شود . قطعا معلمين گرامي براي تدريس مؤثرتر و موفق تر درس هنر نياز به آموزش هاي كامل تر و تخصصي تري دارند

واژة هنر وتعريف هنر

        واژه هنر در زبان سانسکریت از دو کلمه (( سو )) به معنای نیک و هر چیز دارای کمال و (( نر یا نره )) به معنای زن و مرد تشکیل شده است .این واژه پس از ورود به زبان فارسی و در اوستا به شکل (( هونر )) به معنای خوب و نیک ( از صفات خدای زرتشتیان = اهورامزدا ) بکار برده می شد .در فارسی میانه یا پهلوی و پس از آن در دوره اسلامی به صورت (( هنر )) درآمد که به معنای انسان کامل  و نیز به معنای فضیلت و کمال استعمال شد .

در لغت نامه دهخدا به معنای معرفت – دانش – کمال – فضیلیت – کیاست – زیرکی  و فراست معناشده است .

در دایره المعارف هنر ، هنر شامل فعالیت هایی مانند نقاشی – طراحی – مینیاتور – شعر – موسیقی – معماری – تئاتر – سینما و ... می شود .

هوش و هنر

هوش را توانایی حل مسئله و یا تولید و خلق یک محصول که حد اقل در یک فرهنگ دارای ارزش باشد نامیده اند . هوش دارای انواعی است :

هوش کلامی : روزنامه نگاران و شاعران معمولا هوش کلامی بالاتری نسبت به بقیه دارند .

هوش فضایی و مکانی : نقاشان ، معماران و خلبانان از این هوش بیشتر بهره برده اند .

هوش منطقی و ریاضی : علمای منطق و ریاضی دانان را شامل می گردد .

هوش حرکتی و جسمانی : جراحان ، هنرپیشگان و ورزشکاران دارای هوش حرکتی بیشتری هستند.

هوش موسیقایی : موسیقی دانان و نوازندگان دارای هوش موسیقایی خوبی می باشند.

هوش درون فردی : علمای اخلاق از این هوش بهره بیشتری برده اند .

هوش میان فردی : معلمان ، سیاست مداران ، فروشندگان و درمانگران که با مردم جامعه بیشتر حشر و نشر دارند این هوش را بیشتر پرورش داده اند .

هوش طبیعت گرا : زیست شناسان را شامل می شود .

هوش وجود گرا : فلاسفه ، مذهبیون و اندیشمندان عقلی دارای هوش وجود گرای بالاتری هستند.

     هوش هم جنبه وراثتی و زیستی دارد و هم جنبه اکتسابی . منظور از اکتسابی این است که افراد جامعه بعد از تولد در تعامل و رفتار با محیط پیرامون خویش می توانند ضریب هوشی خود را تقویت کنند . محیط جامعه با توجه به تنوع شرایط و موقعیت ها فرد را به تجربه و تصمیم گیری های مختلف وامیدارد . در خلال این تصمیم گیری ها و آزمون و خطاها ، تجاربی بدست می آید که می تواند قدرت  فرد را در حل مسایل پیش رو کمک نماید .

     محیط های آموزشی و پرورشی غنی و تشویق های کافی از سوی معلمان و والدین و اطرافیان می تواند تا حد زیادی علاوه بر افزایش حس اعتماد به نفس و عزت مندی کودک ، در پرورش هوش او نیز مؤثر باشد .

    محصولات هنری در دوره کودکی از همراهی احساسات و تخیلات و ذهنیان کودک و نیز ابزار و مواد و امکانات مورد نیاز هنری تولید می گردد .

تربيت هنري

دیدگاه کلی در برنامه درسی هنر در دوره ابتدایی تربیت هنری است . تربیت هنری از دیدگاه جروم هاپس من شامل موارد ذیل می گردد :

1-   آموزش حواس

2-  رشد تجارب دیداری

3- آفرینش و فهم شکل های نمادین دیداری

4- رشد تصورات دیداری در نقاشی ، مجسمه سازی و هنرهایی تزئینی

5-  آموزش چگونگی کاربرد تجارب دیداری و نقد و بررسی آنها

*      یکی از ویژگی های تربیت هنری ، توجه به تفاوت های فردی و میزان رشد هر یک از دانش آموزان است .

ابعاد تربیت هنری در آموزش و پرورش عبارت است از :

1)      رشد خلاقیت دانش آموزان

2)     درک دقیق و عمیق حسی نسبت به پدیده های هنری

3)    پرورش حواس و بکارگیری آنها

4)    افزایش تجربه های دیداری

5)     خلق آثار هنری

6)    شناخت اشکال نمادین دیداری

7)    توانایی ابراز هنرمندانه

8)    شناخت و فهم تاریخی – فرهنگی

9)     افزایش حساسیت نسبت به ابعاد زیبایی شناختی پدیده ها

10)  دقت و توجه به طبیعت و عناصر موجود در آن

در تربیت هنری، دانش آموزان باید یاد بگیرند که :

·         چگونه ببینند .

·         چگونه بشنوند .

·         چگونه ارتباط برقرار کنند .

·         ونهايتاآفرینش هنری داشته باشند .

موضوعات کلی تربیت هنری عبارتند از :

1-   زیبایی شناسی: نظم – تقارن – تناسب – هماهنگی – انسجام . زیبایی های عینی می تواند در پرورش زیبایی های ذهنی و عقلی بسیار مؤثر باشد .

2-  ارتباط با طبیعت : طبیعت یکی از مهمترین و اصلی ترین منابع الهام است . رنگ ها – آواز پرندگان – بوها – ترکیب ها – تضادها – شکل ها و ...

3- آشنایی با تاریخ هنر : آثار باستانی و تاریخی – آداب و رسوم و سنت های پسندیده – میراث فرهنگی

4- تولید محصول هنری : آشنایی با ابزار و مواد هنری و کاربرد آنها و تولید بر اساس تفکرات و تخیلات

5-  نقد هنری : توضیح در خصوص آثار هنری خود و دیگران

مراحل انجام فعاليت هنري

1-   طرح مسئله : ايده كلي در ذهن تشكيل مي شود . مثلا تابلوي نقاشي

2-  تفكر : روش اجرا ، ابعاد ، موضوع دقيق تابلو و ... انديشيده مي شود

3- كاربرد : آماده سازي زمينه كار ، رنگ ها ، ابزار و چارچوب تابلو

4- استدلال : توانايي توضيح دلايل انتخاب ها و نحوه اجراي تابلو

ضرورت و کارکرد های فعالیت های هنری دردوره ابتدایی

1-   افزایش مهارت های کلامی و بیان غیر کلامی کودکان

2-  افزایش صبر و تحمل و سعه صدر در کودکان

3- تقویت نظم و انضباط در کودکان

4- توانایی برقراری ارتباط مطلوب با محیط

5-  کنترل عواطف و تخیلات

6- تقویت یادگیری ، حافظه و دقت کودکان

7- توسعه تجارب و سازماندهی آن

8- افزایش اعتماد به نفس

9-  تلاش و موفقیت بیشتر